Trong các dự án xây dựng nhà xưởng, nhà thép tiền chế, công trình công nghiệp hay kết cấu nhịp lớn, biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép là tài liệu bắt buộc và mang tính quyết định đến an toàn – chất lượng – tiến độ – khả năng nghiệm thu. Trên thực tế, rất nhiều sự cố lật khung, biến dạng kết cấu, tai nạn lao động hoặc chậm tiến độ đều bắt nguồn từ việc thi công lắp đặt kết cấu thép không đúng trình tự, thiếu giải pháp ổn định tạm thời hoặc biện pháp thi công không phù hợp với điều kiện hiện trường.
Bài viết dưới đây được xây dựng theo góc nhìn thi công thực tế, dành cho nhà thầu, chỉ huy trưởng, kỹ sư hiện trường, giúp hiểu rõ bản chất, cấu trúc và cách triển khai biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép một cách khoa học, an toàn và hiệu quả.
Biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép là gì?
Biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép là tài liệu kỹ thuật mô tả chi tiết:
- Trình tự lắp dựng các cấu kiện thép
- Phương pháp thi công tại công trường
- Thiết bị, nhân lực sử dụng
- Giải pháp ổn định tạm thời
- Biện pháp an toàn và kiểm soát chất lượng
Khác với biện pháp thi công chung, biện pháp lắp dựng tập trung trực tiếp vào công đoạn dựng – liên kết – ổn định kết cấu thép, là giai đoạn có rủi ro cao nhất trong toàn bộ quá trình thi công.
Vai trò của biện pháp thi công trong lắp dựng kết cấu thép
Một biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép được lập đúng và áp dụng tốt sẽ giúp:
- Đảm bảo an toàn lao động
- Giữ ổn định kết cấu trong từng giai đoạn
- Tránh biến dạng, sai lệch hình học
- Đảm bảo tiến độ tổng thể
- Dễ dàng nghiệm thu và hoàn công
Ngược lại, nếu thi công lắp đặt kết cấu thép không có biện pháp rõ ràng, công trình rất dễ rơi vào tình trạng:
- Lắp đến đâu sửa đến đó
- Nguy cơ mất an toàn cao
- Phát sinh chi phí lớn
Khi nào bắt buộc lập biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép?
Trong thực tế thi công, biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép là bắt buộc đối với:
- Nhà xưởng công nghiệp
- Nhà thép tiền chế
- Công trình khẩu độ lớn
- Công trình có chiều cao lớn
- Công trình có cầu trục, tải trọng đặc biệt
Không có biện pháp được phê duyệt → không đủ điều kiện triển khai thi công lắp dựng.
Căn cứ lập biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép
Một biện pháp hợp lệ phải dựa trên:
- Hồ sơ thiết kế kết cấu được phê duyệt
- Bản vẽ shop drawing
- Điều kiện mặt bằng, địa hình
- Năng lực thiết bị cẩu, nhân lực
- Tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng
Các căn cứ này cần được nêu rõ trong biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép để đảm bảo tính pháp lý và kỹ thuật.
Nội dung cơ bản của biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép
Một biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép đầy đủ thường gồm:
- Giới thiệu công trình và phạm vi lắp dựng
- Đặc điểm kết cấu thép
- Trình tự lắp dựng chi tiết
- Phương án cẩu lắp
- Biện pháp ổn định tạm thời
- Biện pháp an toàn lao động
- Biện pháp kiểm soát chất lượng
Trong đó, trình tự lắp dựng là nội dung cốt lõi nhất.
Công tác chuẩn bị trước khi thi công lắp đặt kết cấu thép
Trước khi tiến hành thi công lắp đặt kết cấu thép, cần thực hiện đầy đủ các công tác chuẩn bị:
- Kiểm tra móng và bulong neo
- Kiểm tra cấu kiện thép (kích thước, ký hiệu)
- Bố trí mặt bằng tập kết cấu kiện
- Chuẩn bị thiết bị cẩu, dây cáp, móc cẩu
- Kiểm tra điều kiện thời tiết
Trong biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép, cần nêu rõ cách xử lý nếu phát hiện sai lệch.
Biện pháp thi công lắp dựng cột thép
Cột thép là cấu kiện đầu tiên được lắp dựng và có vai trò định hình toàn bộ khung. Thi công lắp đặt kết cấu thép ở giai đoạn này cần:
- Định vị chính xác trục cột
- Kiểm soát độ thẳng đứng
- Liên kết tạm thời bằng giằng hoặc dây neo
- Không tháo liên kết tạm khi khung chưa ổn định
Sai sót ở bước này sẽ kéo theo sai lệch toàn bộ công trình.
Biện pháp lắp dựng dầm, kèo và khung chính
Sau khi dựng cột, tiến hành lắp:
- Dầm chính
- Kèo khung
- Khung portal
Trong biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép, cần làm rõ:
- Trình tự lắp từng khung
- Phương án cẩu (1 cẩu hay 2 cẩu)
- Vị trí đứng cẩu và vùng nguy hiểm
- Giải pháp giữ ổn định khung sau khi dựng
Đây là giai đoạn rủi ro cao, đòi hỏi tổ chức thi công chặt chẽ.
Biện pháp lắp xà gồ và hệ giằng ổn định
Xà gồ và giằng có vai trò:
- Ổn định không gian kết cấu
- Hạn chế biến dạng khung
- Chuẩn bị cho thi công mái, vách
Biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép cần quy định rõ:
- Lắp xà gồ theo từng nhịp
- Lắp giằng ngay sau khi dựng khung
- Không để khung thép đứng độc lập quá lâu
Biện pháp thi công liên kết bulong trong lắp dựng
Liên kết bulong là liên kết chủ yếu trong thi công lắp đặt kết cấu thép.
Biện pháp cần nêu rõ:
- Chủng loại bulong
- Trình tự siết bulong (tạm – hoàn thiện)
- Kiểm soát lực siết
- Kiểm tra và đánh dấu bulong đạt yêu cầu
Liên kết không đạt sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn công trình.
Biện pháp hàn hoàn thiện trong lắp dựng kết cấu thép
Với các mối hàn tại công trường:
- Cần quy định quy trình hàn
- Kiểm soát thợ hàn
- Kiểm tra hình dạng mối hàn
- Kiểm tra không phá hủy khi cần
Nội dung này phải được thể hiện rõ trong biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép.
Kiểm soát hình học trong quá trình lắp dựng
Trong thi công lắp đặt kết cấu thép, cần kiểm soát:
- Độ thẳng đứng cột
- Cao độ dầm, kèo
- Khoảng cách trục
- Độ võng cho phép
Biện pháp cần nêu:
- Dụng cụ đo
- Tần suất kiểm tra
- Cách xử lý sai lệch
Biện pháp an toàn lao động khi lắp dựng kết cấu thép
Lắp dựng kết cấu thép luôn tiềm ẩn rủi ro:
- Làm việc trên cao
- Cẩu lắp cấu kiện nặng
- Nguy cơ rơi, lật
Biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép bắt buộc phải có:
- Phương án làm việc trên cao
- Biện pháp chống rơi ngã
- Phân vùng nguy hiểm
- Huấn luyện và PPE cho công nhân
An toàn là điều kiện tiên quyết để thi công bền vững.
Biện pháp kiểm soát chất lượng và nghiệm thu
Trong thi công lắp đặt kết cấu thép, cần nghiệm thu:
- Từng công việc
- Từng giai đoạn
- Hoàn thành lắp dựng
Biện pháp phải nêu rõ:
- Trình tự nghiệm thu
- Hồ sơ kèm theo
- Trách nhiệm các bên
Những lỗi thường gặp khi thi công lắp dựng kết cấu thép
Một số lỗi phổ biến:
- Lắp dựng không theo trình tự
- Thiếu giằng ổn định tạm
- Chủ quan với điều kiện gió
- Siết bulong không đúng lực
- Không kiểm soát hình học
Những lỗi này có thể gây hậu quả nghiêm trọng về an toàn và chất lượng.
Biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép cho nhà xưởng
Với nhà xưởng:
- Khẩu độ lớn
- Chiều cao lớn
- Tiến độ gấp
Do đó, biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép cần đặc biệt chú trọng:
- Lắp từng khung hoàn chỉnh
- Lắp giằng ngay sau mỗi khung
- Phối hợp chặt với tiến độ mái, vách
Biện pháp thi công lắp dựng kết cấu thép và thi công lắp đặt kết cấu thép là hai nội dung gắn liền, quyết định sự an toàn, chất lượng và hiệu quả của toàn bộ công trình. Một biện pháp được lập đúng, chi tiết và phù hợp thực tế sẽ giúp:
- Thi công an toàn
- Kết cấu ổn định trong từng giai đoạn
- Giảm phát sinh, sửa chữa
- Dễ nghiệm thu và bàn giao
Trong thi công hiện đại, làm đúng ngay từ biện pháp lắp dựng chính là cách tiết kiệm chi phí và giảm rủi ro hiệu quả nhất.