Trong các dự án xây dựng công nghiệp, đặc biệt là nhà xưởng, kho bãi, nhà thép tiền chế, kết cấu thép luôn được xem là kết cấu chịu lực chính. Vì vậy, việc lập và hoàn thiện hồ sơ chất lượng phần kết cấu thép không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là điều kiện pháp lý bắt buộc để nghiệm thu, thanh toán, hoàn công và đưa công trình vào sử dụng.
Thực tế cho thấy, rất nhiều dự án dù thi công đạt yêu cầu kỹ thuật nhưng vẫn bị chậm nghiệm thu, không quyết toán được hoặc bị cơ quan quản lý yêu cầu bổ sung hồ sơ, chỉ vì hồ sơ quản lý chất lượng kết cấu thép không đầy đủ hoặc không đúng trình tự quy định. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất, thành phần, cách lập và những lưu ý quan trọng liên quan đến hồ sơ chất lượng kết cấu thép theo đúng quy định hiện hành.
Hồ sơ chất lượng phần kết cấu thép là gì?
Hồ sơ chất lượng phần kết cấu thép là tập hợp toàn bộ tài liệu kỹ thuật, pháp lý dùng để chứng minh rằng:
- Kết cấu thép được sử dụng đúng vật liệu
- Thi công đúng thiết kế được phê duyệt
- Đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng
- Đủ điều kiện nghiệm thu và đưa vào sử dụng
Hồ sơ này bao phủ toàn bộ quá trình:
- Gia công kết cấu thép
- Lắp dựng tại công trường
- Kiểm tra, thí nghiệm
- Nghiệm thu từng giai đoạn và hoàn thành
Vai trò pháp lý của hồ sơ quản lý chất lượng kết cấu thép
Trong hệ thống quản lý xây dựng hiện nay, hồ sơ quản lý chất lượng kết cấu thép có vai trò đặc biệt quan trọng:
- Là căn cứ để tư vấn giám sát ký nghiệm thu
- Là cơ sở để chủ đầu tư chấp thuận thanh toán
- Là tài liệu bắt buộc trong hồ sơ hoàn công
- Là bằng chứng pháp lý khi xảy ra tranh chấp, sự cố
Nếu thiếu hoặc sai hồ sơ:
- Không được nghiệm thu phần kết cấu
- Không được nghiệm thu tổng thể công trình
- Bị kéo dài thời gian bàn giao
- Tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn
Hồ sơ chất lượng kết cấu thép khác gì hồ sơ hoàn công?
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm này:
- Hồ sơ chất lượng phần kết cấu thép: tập trung vào chứng minh chất lượng thi công
- Hồ sơ hoàn công: tập trung vào kết quả xây dựng cuối cùng
Hồ sơ chất lượng là thành phần bắt buộc cấu thành hồ sơ hoàn công, đặc biệt với hạng mục kết cấu chịu lực chính.
Căn cứ pháp lý để lập hồ sơ quản lý chất lượng kết cấu thép
Việc lập hồ sơ quản lý chất lượng kết cấu thép được căn cứ trên:
- Luật Xây dựng
- Nghị định về quản lý chất lượng công trình xây dựng
- TCVN về thi công và nghiệm thu kết cấu thép
- Hồ sơ thiết kế được phê duyệt
- Hợp đồng xây dựng
Mỗi dự án có thể áp dụng thêm các tiêu chuẩn riêng (ISO, ASTM…) nhưng TCVN vẫn là căn cứ pháp lý cốt lõi tại Việt Nam.
Thành phần chính của hồ sơ chất lượng phần kết cấu thép
Một bộ hồ sơ chất lượng phần kết cấu thép đầy đủ thường bao gồm các nhóm tài liệu sau:
Hồ sơ pháp lý và kỹ thuật nền tảng
- Quyết định phê duyệt thiết kế
- Bản vẽ thiết kế kết cấu thép
- Bản vẽ shop drawing được duyệt
- Danh mục tiêu chuẩn áp dụng
Hồ sơ vật liệu kết cấu thép
Đây là phần bắt buộc trong hồ sơ chất lượng:
- Chứng chỉ xuất xưởng thép (CO, CQ)
- Chứng chỉ bulong, que hàn
- Kết quả thí nghiệm vật liệu (nếu có)
Nếu vật liệu không có chứng chỉ thì không đủ điều kiện nghiệm thu, dù thi công đạt.
Hồ sơ gia công kết cấu thép
Bao gồm:
- Biên bản nghiệm thu gia công tại xưởng
- Nhật ký gia công
- Biên bản kiểm tra kích thước cấu kiện
- Biên bản kiểm tra mối hàn tổ hợp
Phần này thường bị bỏ sót nhưng lại rất quan trọng trong hồ sơ quản lý chất lượng kết cấu thép.
Hồ sơ thi công lắp dựng kết cấu thép
Gồm:
- Nhật ký thi công lắp dựng
- Biên bản nghiệm thu lắp dựng từng giai đoạn
- Biên bản kiểm tra hình học (độ thẳng đứng, cao độ)
- Biên bản kiểm tra liên kết bulong, mối hàn
Đây là phần chứng minh kết cấu được lắp dựng đúng thiết kế và đúng kỹ thuật.
Hồ sơ kiểm tra và thí nghiệm
Tùy theo yêu cầu dự án, có thể bao gồm:
- Kết quả siêu âm mối hàn
- Kết quả kiểm tra lực siết bulong
- Biên bản đo chiều dày sơn
- Báo cáo kiểm tra không phá hủy (NDT)
Đối với dự án FDI, phần này thường rất chi tiết.
Hồ sơ nghiệm thu kết cấu thép
Bao gồm:
- Biên bản nghiệm thu từng công việc
- Biên bản nghiệm thu giai đoạn
- Biên bản nghiệm thu hoàn thành phần kết cấu thép
Đây là “điểm kết” của hồ sơ chất lượng phần kết cấu thép.
Trình tự lập hồ sơ quản lý chất lượng kết cấu thép
Việc lập hồ sơ cần song song với quá trình thi công, không nên để dồn lại cuối công trình. Trình tự chuẩn:
- Thu thập hồ sơ vật liệu
- Lập hồ sơ gia công
- Lập hồ sơ lắp dựng
- Tổng hợp hồ sơ kiểm tra – thí nghiệm
- Lập biên bản nghiệm thu
- Hoàn thiện và đóng bộ hồ sơ
Làm đúng trình tự giúp tránh thiếu sót và tiết kiệm thời gian.
Trách nhiệm lập và quản lý hồ sơ chất lượng kết cấu thép
- Nhà thầu: lập hồ sơ, cung cấp đầy đủ tài liệu
- Tư vấn giám sát: kiểm tra, xác nhận, ký nghiệm thu
- Chủ đầu tư: kiểm soát, lưu trữ và phê duyệt
Mỗi bên đều có trách nhiệm pháp lý riêng trong hồ sơ quản lý chất lượng kết cấu thép.
Những lỗi thường gặp trong hồ sơ chất lượng phần kết cấu thép
Một số lỗi phổ biến:
- Thiếu chứng chỉ vật liệu
- Biên bản nghiệm thu không đúng mẫu
- Không khớp giữa bản vẽ và thực tế
- Lập hồ sơ sau khi thi công xong
- Thiếu chữ ký đúng thẩm quyền
Những lỗi này có thể khiến hồ sơ bị trả lại hoặc không được chấp nhận.
Hồ sơ chất lượng kết cấu thép trong dự án FDI
Với dự án FDI:
- Yêu cầu hồ sơ rất chặt chẽ
- Thường yêu cầu song song TCVN và tiêu chuẩn quốc tế
- Hồ sơ phải rõ ràng, minh bạch, có truy xuất
Do đó, hồ sơ quản lý chất lượng kết cấu thép cần được chuẩn bị kỹ ngay từ đầu.
Mối liên hệ giữa hồ sơ chất lượng và thanh toán, quyết toán
Trong nhiều hợp đồng:
- Chỉ thanh toán khi nghiệm thu đạt
- Nghiệm thu chỉ thực hiện khi hồ sơ đầy đủ
Vì vậy, hồ sơ chất lượng phần kết cấu thép ảnh hưởng trực tiếp đến:
- Dòng tiền dự án
- Tiến độ thanh toán
- Quyết toán cuối cùng
Vai trò của QA/QC trong quản lý hồ sơ kết cấu thép
Kỹ sư QA/QC có vai trò:
- Theo dõi chất lượng thi công
- Kiểm soát hồ sơ ngay từ đầu
- Phối hợp nhà thầu – giám sát – chủ đầu tư
QA/QC tốt giúp tránh tình trạng chạy hồ sơ khi công trình đã xong.
Khi nào cần rà soát lại hồ sơ chất lượng kết cấu thép?
Cần rà soát lại khi:
- Thay đổi thiết kế
- Điều chỉnh biện pháp thi công
- Phát hiện sai sót kỹ thuật
- Chuẩn bị nghiệm thu hoàn công
Rà soát sớm giúp tránh rủi ro pháp lý về sau.
Hồ sơ chất lượng phần kết cấu thép và trách nhiệm lâu dài
Hồ sơ chất lượng không chỉ dùng cho nghiệm thu mà còn:
- Là tài liệu bảo trì
- Là cơ sở đánh giá an toàn công trình
- Là bằng chứng khi có sự cố trong quá trình sử dụng
Do đó, việc lập hồ sơ không nên làm đối phó.
Kinh nghiệm thực tế khi lập hồ sơ quản lý chất lượng kết cấu thép
Một số kinh nghiệm quan trọng:
- Lập checklist hồ sơ ngay từ đầu dự án
- Thu thập chứng chỉ vật liệu song song khi mua
- Nghiệm thu từng bước, không dồn cuối
- Lưu trữ hồ sơ cả bản cứng và bản mềm
Những kinh nghiệm này giúp quá trình nghiệm thu diễn ra suôn sẻ. Hồ sơ chất lượng phần kết cấu thép và hồ sơ quản lý chất lượng kết cấu thép là nền tảng pháp lý bắt buộc trong mọi dự án nhà xưởng, công trình công nghiệp sử dụng kết cấu thép. Một bộ hồ sơ đầy đủ, đúng chuẩn sẽ giúp:
- Nghiệm thu thuận lợi
- Thanh toán – quyết toán đúng tiến độ
- Hạn chế rủi ro pháp lý
- Bảo vệ quyền lợi các bên tham gia dự án
Trong xây dựng, chất lượng thi công quan trọng, nhưng chất lượng hồ sơ còn quan trọng không kém.