Trong các dự án nhà xưởng, nhà máy, kho logistics hay công trình công nghiệp, kết cấu thép luôn là hạng mục chiếm tỷ trọng lớn về giá trị và rủi ro kỹ thuật. Đối với chủ đầu tư, việc kiểm soát chất lượng không chỉ dừng lại ở thiết kế hay thi công, mà quan trọng nhất là nghiệm thu đúng tiêu chuẩn.
Chính vì vậy, hiểu rõ tiêu chuẩn nghiệm thu gia công kết cấu thép và tiêu chuẩn gia công lắp dựng kết cấu thép là điều kiện bắt buộc để bảo vệ quyền lợi, tránh phát sinh tranh chấp và đảm bảo an toàn công trình.
Bài viết này được xây dựng dưới góc nhìn chủ đầu tư, tập trung vào những nội dung cốt lõi: tiêu chuẩn áp dụng, quy trình nghiệm thu, các điểm cần kiểm soát và những sai lầm thường gặp khi nghiệm thu kết cấu thép.
Mục lục bài viết
Vì sao chủ đầu tư cần quan tâm đến tiêu chuẩn nghiệm thu?
Trong thực tế, nhiều chủ đầu tư:
- Giao toàn bộ việc nghiệm thu cho nhà thầu
- Chỉ kiểm tra hình thức bên ngoài
- Không nắm rõ tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng
Điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro:
- Kết cấu không đạt yêu cầu nhưng vẫn được nghiệm thu
- Khó truy trách nhiệm khi có sự cố
- Phát sinh chi phí sửa chữa lớn về sau
Việc nắm rõ tiêu chuẩn nghiệm thu gia công kết cấu thép giúp chủ đầu tư:
- Kiểm soát chất lượng thực chất, không hình thức
- Có cơ sở pháp lý khi làm việc với nhà thầu
- Đảm bảo tuổi thọ và an toàn công trình
Tiêu chuẩn nghiệm thu gia công kết cấu thép là gì?
Tiêu chuẩn nghiệm thu gia công kết cấu thép là tập hợp các quy định kỹ thuật dùng để:
- Kiểm tra chất lượng cấu kiện thép sau gia công
- Đánh giá mức độ phù hợp với thiết kế và tiêu chuẩn áp dụng
- Làm căn cứ chấp nhận hoặc yêu cầu sửa chữa
Tiêu chuẩn này bao phủ toàn bộ quá trình:
- Gia công tại xưởng
- Vận chuyển
- Lắp dựng tại công trường
- Nghiệm thu hoàn thành
Mối liên hệ giữa gia công – lắp dựng – nghiệm thu
Đối với kết cấu thép, nghiệm thu không thể tách rời gia công và lắp dựng. Vì vậy, chủ đầu tư cần đồng thời hiểu:
- Tiêu chuẩn gia công lắp dựng kết cấu thép: quy định cách làm
- Tiêu chuẩn nghiệm thu gia công kết cấu thép: quy định cách kiểm tra
Nếu gia công đúng nhưng lắp dựng sai thì vẫn không đạt nghiệm thu.
Nếu lắp dựng đúng nhưng gia công sai thì công trình vẫn không đảm bảo an toàn.
Các bộ tiêu chuẩn thường áp dụng trong nghiệm thu kết cấu thép
Tùy theo dự án, tiêu chuẩn nghiệm thu gia công kết cấu thép có thể dựa trên một hoặc nhiều bộ tiêu chuẩn sau:
Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN)
- Phổ biến với các dự án trong nước
- Là căn cứ pháp lý khi nghiệm thu, quyết toán
Tiêu chuẩn Nhật Bản (JIS)
- Áp dụng nhiều cho nhà xưởng công nghiệp
- Yêu cầu cao về dung sai và mối hàn
Tiêu chuẩn Mỹ (ASTM – AISC – AWS)
- Rất chi tiết, kiểm soát chặt chất lượng
- Phổ biến trong dự án EPC, FDI
Tiêu chuẩn Châu Âu (EN – Eurocode)
- Thường dùng cho công trình xuất khẩu, dự án quốc tế
Tiêu chuẩn gia công lắp dựng kết cấu thép gồm những nội dung nào?
Tiêu chuẩn gia công lắp dựng kết cấu thép thường bao gồm các nhóm yêu cầu sau:
Tiêu chuẩn vật liệu
- Đúng mác thép theo thiết kế
- Có chứng chỉ CO – CQ
- Không sử dụng thép không rõ nguồn gốc
Tiêu chuẩn gia công
- Dung sai kích thước
- Độ phẳng, độ thẳng
- Gia công bản mã, lỗ bulong
Tiêu chuẩn hàn
- Loại mối hàn
- Kích thước mối hàn
- Chất lượng bề mặt mối hàn
Tiêu chuẩn xử lý bề mặt
- Mức độ làm sạch
- Chiều dày lớp sơn/mạ
- Độ bám dính
Tiêu chuẩn lắp dựng
- Độ thẳng đứng cột
- Cao độ dầm
- Liên kết bulong, hàn tại công trường
Quy trình nghiệm thu gia công kết cấu thép cho chủ đầu tư
Một quy trình nghiệm thu đúng chuẩn thường gồm 4 giai đoạn chính:
Giai đoạn 1: Nghiệm thu vật liệu đầu vào
Chủ đầu tư cần kiểm tra:
- Chủng loại thép
- Mác thép
- Chứng chỉ CO – CQ
Đây là bước quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Nếu vật liệu không đạt, toàn bộ kết cấu về sau đều không đảm bảo.
Giai đoạn 2: Nghiệm thu gia công tại xưởng
Theo tiêu chuẩn nghiệm thu gia công kết cấu thép, chủ đầu tư (hoặc tư vấn giám sát) cần kiểm tra:
- Kích thước cấu kiện
- Độ thẳng, độ vuông góc
- Chất lượng mối hàn
- Bản mã, lỗ bulong
Các phương pháp kiểm tra:
- Kiểm tra trực quan (VT)
- Đo kích thước
- Kiểm tra không phá hủy (UT, MT) nếu cần
Giai đoạn 3: Nghiệm thu lắp dựng kết cấu thép
Theo tiêu chuẩn gia công lắp dựng kết cấu thép, các nội dung nghiệm thu gồm:
- Độ thẳng đứng của cột
- Cao độ dầm
- Khoảng cách trục
- Độ siết bulong
- Mối hàn lắp dựng
Chủ đầu tư cần lưu ý:
- Lắp dựng sai không thể “sửa bằng giấy tờ”
- Sai số vượt tiêu chuẩn phải yêu cầu khắc phục
Giai đoạn 4: Nghiệm thu hoàn thành và bàn giao
Ở giai đoạn này, chủ đầu tư cần kiểm tra:
- Hồ sơ hoàn công
- Biên bản nghiệm thu từng giai đoạn
- Kết quả kiểm tra chất lượng
- Hồ sơ sơn, mạ, bảo vệ bề mặt
Chỉ khi đầy đủ hồ sơ và đạt tiêu chuẩn, công trình mới được chấp nhận nghiệm thu.
Các chỉ tiêu kỹ thuật chủ đầu tư cần đặc biệt quan tâm
- Dung sai kích thước: Sai số vượt tiêu chuẩn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến lắp dựng và vận hành.
- Chất lượng mối hàn: Mối hàn kém là nguyên nhân hàng đầu gây sự cố kết cấu.
- Liên kết bulong: Siết không đủ lực hoặc sai chủng loại bulong đều không đạt nghiệm thu.
- Lớp sơn bảo vệ: Sơn không đạt sẽ làm kết cấu nhanh ăn mòn, giảm tuổi thọ.
Sai lầm thường gặp của chủ đầu tư khi nghiệm thu
- Không yêu cầu rõ tiêu chuẩn gia công lắp dựng kết cấu thép ngay từ đầu
- Chỉ nghiệm thu hình thức, không kiểm tra kỹ thuật
- Không lưu hồ sơ nghiệm thu đầy đủ
- Phụ thuộc hoàn toàn vào báo cáo của nhà thầu
- Những sai lầm này có thể dẫn đến rủi ro lớn về sau.
Cách chủ đầu tư kiểm soát nghiệm thu hiệu quả
- Ghi rõ tiêu chuẩn áp dụng trong hợp đồng
- Thuê tư vấn giám sát am hiểu kết cấu thép
- Nghiệm thu theo từng giai đoạn, không dồn cuối
- Lưu trữ đầy đủ hồ sơ kỹ thuật
Chủ đầu tư không cần là kỹ sư, nhưng cần hiểu những điểm cốt lõi của tiêu chuẩn nghiệm thu gia công kết cấu thép.
So sánh nghiệm thu có tiêu chuẩn và không tiêu chuẩn
| Tiêu chí | Có tiêu chuẩn | Không rõ tiêu chuẩn |
| Chất lượng | Kiểm soát tốt | Phụ thuộc nhà thầu |
| Tranh chấp | Ít | Dễ phát sinh |
| An toàn | Cao | Rủi ro |
| Tuổi thọ công trình | Lâu dài | Khó đảm bảo |
Đối với chủ đầu tư, tiêu chuẩn nghiệm thu gia công kết cấu thép và tiêu chuẩn gia công lắp dựng kết cấu thép không chỉ là tài liệu kỹ thuật, mà là công cụ bảo vệ chất lượng, tài chính và uy tín dự án. Việc hiểu đúng, áp dụng đúng và nghiệm thu đúng tiêu chuẩn sẽ giúp:
- Công trình đạt chất lượng thực chất
- Tránh rủi ro kỹ thuật và pháp lý
- Đảm bảo hiệu quả đầu tư dài hạn